शब्दरूप संग्रह

1. अकारांत पुल्लिंग

राम – पुल्लिंग (अकारांत)

राम शब्दरूप

विभक्ति	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथमा	रामः	रामौ	रामाः
द्वितीया	रामम्	रामौ	रामान्
तृतीया	रामेण	रामाभ्याम्	रामैः
चतुर्थी	रामाय	रामाभ्याम्	रामेभ्यः
पञ्चमी	रामात्	रामाभ्याम्	रामेभ्यः
षष्ठी	रामस्य	रामयोः	रामाणाम्
सप्तमी	रामे	रामयोः	रामेषु
सम्बोधन	हे राम!	हे रामौ!	हे रामाः!

देव – पुल्लिंग (अकारांत)

देव शब्दरूप

विभक्ति	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथमा	देवः	देवौ	देवाः
द्वितीया	देवम्	देवौ	देवान्
तृतीया	देवेन	देवाभ्याम्	देवैः
चतुर्थी	देवाय	देवाभ्याम्	देवेभ्यः
पञ्चमी	देवात्	देवाभ्याम्	देवेभ्यः
षष्ठी	देवस्य	देवयोः	देवानाम्
सप्तमी	देवे	देवयोः	देवेषु
सम्बोधन	हे देव!	हे देवौ!	हे देवाः!

नर – पुल्लिंग (अकारांत)

नर शब्दरूप

विभक्ति	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथमा	नरः	नरौ	नराः
द्वितीया	नरम्	नरौ	नरान्
तृतीया	नरेण	नराभ्याम्	नरैः
चतुर्थी	नराय	नराभ्याम्	नरेभ्यः
पञ्चमी	नरात्	नराभ्याम्	नरेभ्यः
षष्ठी	नरस्य	नरयोः	नराणाम्
सप्तमी	नरे	नरयोः	नरेषु
सम्बोधन	हे नर!	हे नरौ!	हे नराः!

अश्व – पुल्लिंग (अकारांत)

अश्व शब्दरूप

विभक्ति	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथमा	अश्वः	अश्वौ	अश्वाः
द्वितीया	अश्वम्	अश्वौ	अश्वान्
तृतीया	अश्वेन	अश्वाभ्याम्	अश्वैः
चतुर्थी	अश्वाय	अश्वाभ्याम्	अश्वेभ्यः
पञ्चमी	अश्वात्	अश्वाभ्याम्	अश्वेभ्यः
षष्ठी	अश्वस्य	अश्वयोः	अश्वानाम्
सप्तमी	अश्वे	अश्वयोः	अश्वेषु
सम्बोधन	हे अश्व!	हे अश्वौ!	हे अश्वाः!

हस्त – पुल्लिंग (अकारांत)

हस्त शब्दरूप

विभक्ति	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथमा	हस्तः	हस्तौ	हस्ताः
द्वितीया	हस्तम्	हस्तौ	हस्तान्
तृतीया	हस्तेन	हस्ताभ्याम्	हस्तैः
चतुर्थी	हस्ताय	हस्ताभ्याम्	हस्तेभ्यः
पञ्चमी	हस्तात्	हस्ताभ्याम्	हस्तेभ्यः
षष्ठी	हस्तस्य	हस्तयोः	हस्तानाम्
सप्तमी	हस्ते	हस्तयोः	हस्तेषु
सम्बोधन	हे हस्त!	हे हस्तौ!	हे हस्ताः!

बालक – पुल्लिंग (अकारांत)

बालक शब्दरूप

विभक्ति	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथमा	बालकः	बालकौ	बालकाः
द्वितीया	बालकम्	बालकौ	बालकान्
तृतीया	बालकेन	बालकाभ्याम्	बालकैः
चतुर्थी	बालकाय	बालकाभ्याम्	बालकेभ्यः
पञ्चमी	बालकात्	बालकाभ्याम्	बालकेभ्यः
षष्ठी	बालकस्य	बालकयोः	बालकानाम्
सप्तमी	बालके	बालकयोः	बालकेषु
सम्बोधन	हे बालक!	हे बालकौ!	हे बालकाः!

2. आकारांत स्त्रीलिंग

सीता – स्त्रीलिंग (आकारांत)

सीता शब्दरूप

विभक्ति	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथमा	सीता	सीते	सीताः
द्वितीया	सीताम्	सीते	सीताः
तृतीया	सीतया	सीताभ्याम्	सीताभिः
चतुर्थी	सीतायै	सीताभ्याम्	सीताभ्यः
पञ्चमी	सीतायाः	सीताभ्याम्	सीताभ्यः
षष्ठी	सीतायाः	सीतयोः	सीतानाम्
सप्तमी	सीतायाम्	सीतयोः	सीतासु
सम्बोधन	हे सीते!	हे सीते!	हे सीताः!

लता – स्त्रीलिंग (आकारांत)

लता शब्दरूप

विभक्ति	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथमा	लता	लते	लताः
द्वितीया	लताम्	लते	लताः
तृतीया	लतया	लताभ्याम्	लताभिः
चतुर्थी	लतायै	लताभ्याम्	लताभ्यः
पञ्चमी	लतायाः	लताभ्याम्	लताभ्यः
षष्ठी	लतायाः	लतयोः	लतानाम्
सप्तमी	लतायाम्	लतयोः	लतासु
सम्बोधन	हे लते!	हे लते!	हे लताः!

कन्या – स्त्रीलिंग (आकारांत)

कन्या शब्दरूप

विभक्ति	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथमा	कन्या	कन्ये	कन्याः
द्वितीया	कन्याम्	कन्ये	कन्याः
तृतीया	कन्यया	कन्याभ्याम्	कन्याभिः
चतुर्थी	कन्यायै	कन्याभ्याम्	कन्याभ्यः
पञ्चमी	कन्यायाः	कन्याभ्याम्	कन्याभ्यः
षष्ठी	कन्यायाः	कन्ययोः	कन्यानाम्
सप्तमी	कन्यायाम्	कन्ययोः	कन्यासु
सम्बोधन	हे कन्ये!	हे कन्ये!	हे कन्याः!

3. इकारांत पुल्लिंग

हरि – पुल्लिंग (इकारांत)

हरि शब्दरूप

विभक्ति	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथमा	हरिः	हरी	हरयः
द्वितीया	हरिम्	हरी	हरीन्
तृतीया	हरिणा	हरिभ्याम्	हरिभिः
चतुर्थी	हरये	हरिभ्याम्	हरिभ्यः
पञ्चमी	हरेः	हरिभ्याम्	हरिभ्यः
षष्ठी	हरेः	हर्योः	हरीणाम्
सप्तमी	हरौ	हर्योः	हरिषु
सम्बोधन	हे हरे!	हे हरी!	हे हरयः!

कवि – पुल्लिंग (इकारांत)

कवि शब्दरूप

विभक्ति	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथमा	कविः	कवी	कवयः
द्वितीया	कविम्	कवी	कवीन्
तृतीया	कविना	कविभ्याम्	कविभिः
चतुर्थी	कवये	कविभ्याम्	कविभ्यः
पञ्चमी	कवेः	कविभ्याम्	कविभ्यः
षष्ठी	कवेः	कव्योः	कवीनाम्
सप्तमी	कवौ	कव्योः	कविषु
सम्बोधन	हे कवे!	हे कवी!	हे कवयः!

मुनि – पुल्लिंग (इकारांत)

मुनि शब्दरूप

विभक्ति	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथमा	मुनिः	मुनी	मुनयः
द्वितीया	मुनिम्	मुनी	मुनीन्
तृतीया	मुनिना	मुनिभ्याम्	मुनिभिः
चतुर्थी	मुनये	मुनिभ्याम्	मुनिभ्यः
पञ्चमी	मुनेः	मुनिभ्याम्	मुनिभ्यः
षष्ठी	मुनेः	मुन्योः	मुनीनाम्
सप्तमी	मुनौ	मुन्योः	मुनिषु
सम्बोधन	हे मुने!	हे मुनी!	हे मुनयः!

अग्नि – पुल्लिंग (इकारांत)

अग्नि शब्दरूप

विभक्ति	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथमा	अग्निः	अग्नी	अग्नयः
द्वितीया	अग्निम्	अग्नी	अग्नीन्
तृतीया	अग्निना	अग्निभ्याम्	अग्निभिः
चतुर्थी	अग्नये	अग्निभ्याम्	अग्निभ्यः
पञ्चमी	अग्नेः	अग्निभ्याम्	अग्निभ्यः
षष्ठी	अग्नेः	अग्न्योः	अग्नीनाम्
सप्तमी	अग्नौ	अग्न्योः	अग्निषु
सम्बोधन	हे अग्ने!	हे अग्नी!	हे अग्नयः!

4. ईकारांत स्त्रीलिंग

नदी – स्त्रीलिंग (ईकारांत)

नदी शब्दरूप

विभक्ति	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथमा	नदी	नद्यौ	नद्यः
द्वितीया	नदीम्	नद्यौ	नदीः
तृतीया	नद्या	नदीभ्याम्	नदीभिः
चतुर्थी	नद्यै	नदीभ्याम्	नदीभ्यः
पञ्चमी	नद्याः	नदीभ्याम्	नदीभ्यः
षष्ठी	नद्याः	नद्योः	नदीनाम्
सप्तमी	नद्याम्	नद्योः	नदीषु
सम्बोधन	हे नदि!	हे नद्यौ!	हे नद्यः!

नगरी – स्त्रीलिंग (ईकारांत)

नगरी शब्दरूप

विभक्ति	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथमा	नगरी	नगर्यौ	नगर्यः
द्वितीया	नगरीम्	नगर्यौ	नगरीः
तृतीया	नगर्या	नगरीभ्याम्	नगरीभिः
चतुर्थी	नगर्यै	नगरीभ्याम्	नगरीभ्यः
पञ्चमी	नगर्याः	नगरीभ्याम्	नगरीभ्यः
षष्ठी	नगर्याः	नगर्योः	नगरीणाम्
सप्तमी	नगर्याम्	नगर्योः	नगरीषु
सम्बोधन	हे नगरि!	हे नगर्यौ!	हे नगर्यः!

शक्ति – स्त्रीलिंग (इकारांत)

शक्ति शब्दरूप

विभक्ति	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथमा	शक्तिः	शक्ती	शक्तयः
द्वितीया	शक्तिम्	शक्ती	शक्तीः
तृतीया	शक्त्या	शक्तिभ्याम्	शक्तिभिः
चतुर्थी	शक्त्यै	शक्तिभ्याम्	शक्तिभ्यः
पञ्चमी	शक्त्याः	शक्तिभ्याम्	शक्तिभ्यः
षष्ठी	शक्त्याः	शक्त्योः	शक्तीनाम्
सप्तमी	शक्त्याम्	शक्त्योः	शक्तिषु
सम्बोधन	हे शक्ते!	हे शक्ती!	हे शक्तयः!

मति – स्त्रीलिंग (इकारांत)

मति शब्दरूप

विभक्ति	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथमा	मतिः	मती	मतयः
द्वितीया	मतिम्	मती	मतीः
तृतीया	मत्या	मतिभ्याम्	मतिभिः
चतुर्थी	मत्यै	मतिभ्याम्	मतिभ्यः
पञ्चमी	मत्याः	मतिभ्याम्	मतिभ्यः
षष्ठी	मत्याः	मत्योः	मतीनाम्
सप्तमी	मत्याम्	मत्योः	मतिषु
सम्बोधन	हे मते!	हे मती!	हे मतयः!

5. उकारांत पुल्लिंग

गुरु – पुल्लिंग (उकारांत)

गुरु शब्दरूप

विभक्ति	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथमा	गुरुः	गुरू	गुरवः
द्वितीया	गुरुम्	गुरू	गुरून्
तृतीया	गुरुणा	गुरुभ्याम्	गुरुभिः
चतुर्थी	गुरवे	गुरुभ्याम्	गुरुभ्यः
पञ्चमी	गुरोः	गुरुभ्याम्	गुरुभ्यः
षष्ठी	गुरोः	गुर्वोः	गुरूणाम्
सप्तमी	गुरौ	गुर्वोः	गुरुषु
सम्बोधन	हे गुरो!	हे गुरू!	हे गुरवः!

शत्रु – पुल्लिंग (उकारांत)

शत्रु शब्दरूप

विभक्ति	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथमा	शत्रुः	शत्रू	शत्रवः
द्वितीया	शत्रुम्	शत्रू	शत्रून्
तृतीया	शत्रुणा	शत्रुभ्याम्	शत्रुभिः
चतुर्थी	शत्रवे	शत्रुभ्याम्	शत्रुभ्यः
पञ्चमी	शत्रोः	शत्रुभ्याम्	शत्रुभ्यः
षष्ठी	शत्रोः	शत्र्वोः	शत्रूणाम्
सप्तमी	शत्रौ	शत्र्वोः	शत्रुषु
सम्बोधन	हे शत्रो!	हे शत्रू!	हे शत्रवः!

भानु – पुल्लिंग (उकारांत)

भानु शब्दरूप

विभक्ति	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथमा	भानुः	भानू	भानवः
द्वितीया	भानुम्	भानू	भानून्
तृतीया	भानुना	भानुभ्याम्	भानुभिः
चतुर्थी	भानवे	भानुभ्याम्	भानुभ्यः
पञ्चमी	भानोः	भानुभ्याम्	भानुभ्यः
षष्ठी	भानोः	भान्वोः	भानूनाम्
सप्तमी	भानौ	भान्वोः	भानुषु
सम्बोधन	हे भानो!	हे भानू!	हे भानवः!

साधु – पुल्लिंग (उकारांत)

साधु शब्दरूप

विभक्ति	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथमा	साधुः	साधू	साधवः
द्वितीया	साधुम्	साधू	साधून्
तृतीया	साधुना	साधुभ्याम्	साधुभिः
चतुर्थी	साधवे	साधुभ्याम्	साधुभ्यः
पञ्चमी	साधोः	साधुभ्याम्	साधुभ्यः
षष्ठी	साधोः	साध्वोः	साधूनाम्
सप्तमी	साधौ	साध्वोः	साधुषु
सम्बोधन	हे साधो!	हे साधू!	हे साधवः!

6. नपुंसकलिंग (अकारांत)

फल – नपुंसकलिंग (अकारांत)

फल शब्दरूप

विभक्ति	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथमा	फलम्	फले	फलानि
द्वितीया	फलम्	फले	फलानि
तृतीया	फलेन	फलाभ्याम्	फलैः
चतुर्थी	फलाय	फलाभ्याम्	फलेभ्यः
पञ्चमी	फलात्	फलाभ्याम्	फलेभ्यः
षष्ठी	फलस्य	फलयोः	फलानाम्
सप्तमी	फले	फलयोः	फलेषु
सम्बोधन	हे फल!	हे फले!	हे फलानि!

जल – नपुंसकलिंग (अकारांत)

जल शब्दरूप

विभक्ति	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथमा	जलम्	जले	जलानि
द्वितीया	जलम्	जले	जलानि
तृतीया	जलेन	जलाभ्याम्	जलैः
चतुर्थी	जलाय	जलाभ्याम्	जलेभ्यः
पञ्चमी	जलात्	जलाभ्याम्	जलेभ्यः
षष्ठी	जलस्य	जलयोः	जलानाम्
सप्तमी	जले	जलयोः	जलेषु
सम्बोधन	हे जल!	हे जले!	हे जलानि!

वन – नपुंसकलिंग (अकारांत)

वन शब्दरूप

विभक्ति	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथमा	वनम्	वने	वनानि
द्वितीया	वनम्	वने	वनानि
तृतीया	वनेन	वनाभ्याम्	वनैः
चतुर्थी	वनाय	वनाभ्याम्	वनेभ्यः
पञ्चमी	वनात्	वनाभ्याम्	वनेभ्यः
षष्ठी	वनस्य	वनयोः	वनानाम्
सप्तमी	वने	वनयोः	वनेषु
सम्बोधन	हे वन!	हे वने!	हे वनानि!

7. ऋकारांत पुल्लिंग

पितृ – पुल्लिंग (ऋकारांत)

पितृ शब्दरूप

विभक्ति	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथमा	पिता	पितरौ	पितरः
द्वितीया	पितरम्	पितरौ	पितॄन्
तृतीया	पित्रा	पितृभ्याम्	पितृभिः
चतुर्थी	पित्रे	पितृभ्याम्	पितृभ्यः
पञ्चमी	पितुः	पितृभ्याम्	पितृभ्यः
षष्ठी	पितुः	पित्रोः	पितॄणाम्
सप्तमी	पितरि	पित्रोः	पितृषु
सम्बोधन	हे पितः!	हे पितरौ!	हे पितरः!

भ्रातृ – पुल्लिंग (ऋकारांत)

भ्रातृ शब्दरूप

विभक्ति	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथमा	भ्राता	भ्रातरौ	भ्रातरः
द्वितीया	भ्रातरम्	भ्रातरौ	भ्रातॄन्
तृतीया	भ्रात्रा	भ्रातृभ्याम्	भ्रातृभिः
चतुर्थी	भ्रात्रे	भ्रातृभ्याम्	भ्रातृभ्यः
पञ्चमी	भ्रातुः	भ्रातृभ्याम्	भ्रातृभ्यः
षष्ठी	भ्रातुः	भ्रात्रोः	भ्रातॄणाम्
सप्तमी	भ्रातरि	भ्रात्रोः	भ्रातृषु
सम्बोधन	हे भ्रातः!	हे भ्रातरौ!	हे भ्रातरः!

दातृ – पुल्लिंग (ऋकारांत)

दातृ शब्दरूप

विभक्ति	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथमा	दाता	दातारौ	दातारः
द्वितीया	दातारम्	दातारौ	दातॄन्
तृतीया	दात्रा	दातृभ्याम्	दातृभिः
चतुर्थी	दात्रे	दातृभ्याम्	दातृभ्यः
पञ्चमी	दातुः	दातृभ्याम्	दातृभ्यः
षष्ठी	दातुः	दात्रोः	दातॄणाम्
सप्तमी	दातरि	दात्रोः	दातृषु
सम्बोधन	हे दातः!	हे दातारौ!	हे दातारः!

8. ऋकारांत स्त्रीलिंग

मातृ – स्त्रीलिंग (ऋकारांत)

मातृ शब्दरूप

विभक्ति	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथमा	माता	मातरौ	मातरः
द्वितीया	मातरम्	मातरौ	मातॄः
तृतीया	मात्रा	मातृभ्याम्	मातृभिः
चतुर्थी	मात्रे	मातृभ्याम्	मातृभ्यः
पञ्चमी	मातुः	मातृभ्याम्	मातृभ्यः
षष्ठी	मातुः	मात्रोः	मातॄणाम्
सप्तमी	मातरि	मात्रोः	मातृषु
सम्बोधन	हे मातः!	हे मातरौ!	हे मातरः!

स्वसृ – स्त्रीलिंग (ऋकारांत)

स्वसृ शब्दरूप

विभक्ति	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथमा	स्वसा	स्वसारौ	स्वसारः
द्वितीया	स्वसारम्	स्वसारौ	स्वसॄः
तृतीया	स्वस्रा	स्वसृभ्याम्	स्वसृभिः
चतुर्थी	स्वस्रे	स्वसृभ्याम्	स्वसृभ्यः
पञ्चमी	स्वसुः	स्वसृभ्याम्	स्वसृभ्यः
षष्ठी	स्वसुः	स्वस्रोः	स्वसॄणाम्
सप्तमी	स्वसरि	स्वस्रोः	स्वसृषु
सम्बोधन	हे स्वसः!	हे स्वसारौ!	हे स्वसारः!

9. उकारांत / ऊकारांत स्त्रीलिंग

वधू – स्त्रीलिंग (ऊकारांत)

वधू शब्दरूप

विभक्ति	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथमा	वधूः	वध्वौ	वध्वः
द्वितीया	वधूम्	वध्वौ	वधूः
तृतीया	वध्वा	वधूभ्याम्	वधूभिः
चतुर्थी	वध्वै	वधूभ्याम्	वधूभ्यः
पञ्चमी	वध्वाः	वधूभ्याम्	वधूभ्यः
षष्ठी	वध्वाः	वध्वोः	वधूनाम्
सप्तमी	वध्वाम्	वध्वोः	वधूषु
सम्बोधन	हे वधु!	हे वध्वौ!	हे वध्वः!

चमू – स्त्रीलिंग (ऊकारांत)

चमू शब्दरूप

विभक्ति	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथमा	चमूः	चम्वौ	चम्वः
द्वितीया	चमूम्	चम्वौ	चमूः
तृतीया	चम्वा	चमूभ्याम्	चमूभिः
चतुर्थी	चम्वै	चमूभ्याम्	चमूभ्यः
पञ्चमी	चम्वाः	चमूभ्याम्	चमूभ्यः
षष्ठी	चम्वाः	चम्वोः	चमूनाम्
सप्तमी	चम्वाम्	चम्वोः	चमूषु
सम्बोधन	हे चमु!	हे चम्वौ!	हे चम्वः!

धेनु – स्त्रीलिंग (उकारांत)

धेनु शब्दरूप

विभक्ति	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथमा	धेनुः	धेनू	धेनवः
द्वितीया	धेनुम्	धेनू	धेनूः
तृतीया	धेन्वा	धेनुभ्याम्	धेनुभिः
चतुर्थी	धेन्वै	धेनुभ्याम्	धेनुभ्यः
पञ्चमी	धेन्वाः	धेनुभ्याम्	धेनुभ्यः
षष्ठी	धेन्वाः	धेन्वोः	धेनूनाम्
सप्तमी	धेन्वाम्	धेन्वोः	धेनुषु
सम्बोधन	हे धेनो!	हे धेनू!	हे धेनवः!

10. हलंत पुल्लिंग

राजन् – पुल्लिंग (हलंत)

राजन् शब्दरूप

विभक्ति	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथमा	राजा	राजानौ	राजानः
द्वितीया	राजानम्	राजानौ	राज्ञः
तृतीया	राज्ञा	राजभ्याम्	राजभिः
चतुर्थी	राज्ञे	राजभ्याम्	राजभ्यः
पञ्चमी	राज्ञः	राजभ्याम्	राजभ्यः
षष्ठी	राज्ञः	राज्ञोः	राज्ञाम्
सप्तमी	राज्ञि / राजनि	राज्ञोः	राजसु
सम्बोधन	हे राजन्!	हे राजानौ!	हे राजानः!

आत्मन् – पुल्लिंग (हलंत)

आत्मन् शब्दरूप

विभक्ति	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथमा	आत्मा	आत्मानौ	आत्मानः
द्वितीया	आत्मानम्	आत्मानौ	आत्मनः
तृतीया	आत्मना	आत्मभ्याम्	आत्मभिः
चतुर्थी	आत्मने	आत्मभ्याम्	आत्मभ्यः
पञ्चमी	आत्मनः	आत्मभ्याम्	आत्मभ्यः
षष्ठी	आत्मनः	आत्मनोः	आत्मनाम्
सप्तमी	आत्मनि	आत्मनोः	आत्मसु
सम्बोधन	हे आत्मन्!	हे आत्मानौ!	हे आत्मानः!

भगवत् – पुल्लिंग (हलंत)

भगवत् शब्दरूप

विभक्ति	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथमा	भगवान्	भगवन्तौ	भगवन्तः
द्वितीया	भगवन्तम्	भगवन्तौ	भगवतः
तृतीया	भगवता	भगवद्भ्याम्	भगवद्भिः
चतुर्थी	भगवते	भगवद्भ्याम्	भगवद्भ्यः
पञ्चमी	भगवतः	भगवद्भ्याम्	भगवद्भ्यः
षष्ठी	भगवतः	भगवतोः	भगवताम्
सप्तमी	भगवति	भगवतोः	भगवत्सु
सम्बोधन	हे भगवन्!	हे भगवन्तौ!	हे भगवन्तः!

भवत् – पुल्लिंग (हलंत)

भवत् शब्दरूप

विभक्ति	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथमा	भवान्	भवन्तौ	भवन्तः
द्वितीया	भवन्तम्	भवन्तौ	भवतः
तृतीया	भवता	भवद्भ्याम्	भवद्भिः
चतुर्थी	भवते	भवद्भ्याम्	भवद्भ्यः
पञ्चमी	भवतः	भवद्भ्याम्	भवद्भ्यः
षष्ठी	भवतः	भवतोः	भवताम्
सप्तमी	भवति	भवतोः	भवत्सु
सम्बोधन	हे भवन्!	हे भवन्तौ!	हे भवन्तः!

विद्वस् – पुल्लिंग (हलंत)

विद्वस् शब्दरूप

विभक्ति	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथमा	विद्वान्	विद्वांसौ	विद्वांसः
द्वितीया	विद्वांसम्	विद्वांसौ	विदुषः
तृतीया	विदुषा	विद्वद्भ्याम्	विद्वद्भिः
चतुर्थी	विदुषे	विद्वद्भ्याम्	विद्वद्भ्यः
पञ्चमी	विदुषः	विद्वद्भ्याम्	विद्वद्भ्यः
षष्ठी	विदुषः	विदुषोः	विदुषाम्
सप्तमी	विदुषि	विदुषोः	विद्वत्सु
सम्बोधन	हे विद्वन्!	हे विद्वांसौ!	हे विद्वांसः!

11. हलंत स्त्रीलिंग

वाच् – स्त्रीलिंग (हलंत)

वाच् शब्दरूप

विभक्ति	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथमा	वाक्	वाचौ	वाचः
द्वितीया	वाचम्	वाचौ	वाचः
तृतीया	वाचा	वाग्भ्याम्	वाग्भिः
चतुर्थी	वाचे	वाग्भ्याम्	वाग्भ्यः
पञ्चमी	वाचः	वाग्भ्याम्	वाग्भ्यः
षष्ठी	वाचः	वाचोः	वाचाम्
सप्तमी	वाचि	वाचोः	वाक्षु
सम्बोधन	हे वाक्!	हे वाचौ!	हे वाचः!

स्रज् – स्त्रीलिंग (हलंत)

स्रज् शब्दरूप

विभक्ति	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथमा	स्रक्	स्रजौ	स्रजः
द्वितीया	स्रजम्	स्रजौ	स्रजः
तृतीया	स्रजा	स्रग्भ्याम्	स्रग्भिः
चतुर्थी	स्रजे	स्रग्भ्याम्	स्रग्भ्यः
पञ्चमी	स्रजः	स्रग्भ्याम्	स्रग्भ्यः
षष्ठी	स्रजः	स्रजोः	स्रजाम्
सप्तमी	स्रजि	स्रजोः	स्रक्षु
सम्बोधन	हे स्रक्!	हे स्रजौ!	हे स्रजः!

12. हलंत नपुंसकलिंग

जगत् – नपुंसकलिंग (हलंत)

जगत् शब्दरूप

विभक्ति	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथमा	जगत्	जगती	जगन्ति
द्वितीया	जगत्	जगती	जगन्ति
तृतीया	जगता	जगद्भ्याम्	जगद्भिः
चतुर्थी	जगते	जगद्भ्याम्	जगद्भ्यः
पञ्चमी	जगतः	जगद्भ्याम्	जगद्भ्यः
षष्ठी	जगतः	जगतोः	जगताम्
सप्तमी	जगति	जगतोः	जगत्सु
सम्बोधन	हे जगत्!	हे जगती!	हे जगन्ति!

मनस् – नपुंसकलिंग (हलंत)

मनस् शब्दरूप

विभक्ति	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथमा	मनः	मनसी	मनांसि
द्वितीया	मनः	मनसी	मनांसि
तृतीया	मनसा	मनोभ्याम्	मनोभिः
चतुर्थी	मनसे	मनोभ्याम्	मनोभ्यः
पञ्चमी	मनसः	मनोभ्याम्	मनोभ्यः
षष्ठी	मनसः	मनसोः	मनसाम्
सप्तमी	मनसि	मनसोः	मनःसु
सम्बोधन	हे मनः!	हे मनसी!	हे मनांसि!

चक्षुष् – नपुंसकलिंग (हलंत)

चक्षुष् शब्दरूप

विभक्ति	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथमा	चक्षुः	चक्षुषी	चक्षूंषि
द्वितीया	चक्षुः	चक्षुषी	चक्षूंषि
तृतीया	चक्षुषा	चक्षुर्भ्याम्	चक्षुर्भिः
चतुर्थी	चक्षुषे	चक्षुर्भ्याम्	चक्षुर्भ्यः
पञ्चमी	चक्षुषः	चक्षुर्भ्याम्	चक्षुर्भ्यः
षष्ठी	चक्षुषः	चक्षुषोः	चक्षुषाम्
सप्तमी	चक्षुषि	चक्षुषोः	चक्षुःसु
सम्बोधन	हे चक्षुः!	हे चक्षुषी!	हे चक्षूंषि!

13. नपुंसकलिंग (इकारांत)

वारि – नपुंसकलिंग (इकारांत)

वारि शब्दरूप

विभक्ति	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथमा	वारि	वारिणी	वारीणि
द्वितीया	वारि	वारिणी	वारीणि
तृतीया	वारिणा	वारिभ्याम्	वारिभिः
चतुर्थी	वारिणे	वारिभ्याम्	वारिभ्यः
पञ्चमी	वारिणः	वारिभ्याम्	वारिभ्यः
षष्ठी	वारिणः	वारिणोः	वारिणाम्
सप्तमी	वारिणि	वारिणोः	वारिषु
सम्बोधन	हे वारि!	हे वारिणी!	हे वारीणि!

14. सर्वनाम (पुल्लिंग)

तद् – पुल्लिंग (सः)

तद् शब्दरूप (पुल्लिंग)

विभक्ति	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथमा	सः	तौ	ते
द्वितीया	तम्	तौ	तान्
तृतीया	तेन	ताभ्याम्	तैः
चतुर्थी	तस्मै	ताभ्याम्	तेभ्यः
पञ्चमी	तस्मात्	ताभ्याम्	तेभ्यः
षष्ठी	तस्य	तयोः	तेषाम्
सप्तमी	तस्मिन्	तयोः	तेषु

एतद् – पुल्लिंग (एषः)

एतद् शब्दरूप (पुल्लिंग)

विभक्ति	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथमा	एषः	एतौ	एते
द्वितीया	एतम्	एतौ	एतान्
तृतीया	एतेन	एताभ्याम्	एतैः
चतुर्थी	एतस्मै	एताभ्याम्	एतेभ्यः
पञ्चमी	एतस्मात्	एताभ्याम्	एतेभ्यः
षष्ठी	एतस्य	एतयोः	एतेषाम्
सप्तमी	एतस्मिन्	एतयोः	एतेषु

किम् – पुल्लिंग (कः)

किम् शब्दरूप (पुल्लिंग)

विभक्ति	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथमा	कः	कौ	के
द्वितीया	कम्	कौ	कान्
तृतीया	केन	काभ्याम्	कैः
चतुर्थी	कस्मै	काभ्याम्	केभ्यः
पञ्चमी	कस्मात्	काभ्याम्	केभ्यः
षष्ठी	कस्य	कयोः	केषाम्
सप्तमी	कस्मिन्	कयोः	केषु

इदम् – पुल्लिंग (अयम्)

इदम् शब्दरूप (पुल्लिंग)

विभक्ति	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथमा	अयम्	इमौ	इमे
द्वितीया	इमम्	इमौ	इमान्
तृतीया	अनेन	आभ्याम्	एभिः
चतुर्थी	अस्मै	आभ्याम्	एभ्यः
पञ्चमी	अतः / अस्मात्	आभ्याम्	एभ्यः
षष्ठी	अस्य	अनयोः	एषाम्
सप्तमी	अस्मिन्	अनयोः	एषु

15. सर्वनाम (स्त्रीलिंग)

तद् – स्त्रीलिंग (सा)

तद् शब्दरूप (स्त्रीलिंग)

विभक्ति	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथमा	सा	ते	ताः
द्वितीया	ताम्	ते	ताः
तृतीया	तया	ताभ्याम्	ताभिः
चतुर्थी	तस्यै	ताभ्याम्	ताभ्यः
पञ्चमी	तस्याः	ताभ्याम्	ताभ्यः
षष्ठी	तस्याः	तयोः	तासाम्
सप्तमी	तस्याम्	तयोः	तासु

एतद् – स्त्रीलिंग (एषा)

एतद् शब्दरूप (स्त्रीलिंग)

विभक्ति	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथमा	एषा	एते	एताः
द्वितीया	एताम्	एते	एताः
तृतीया	एतया	एताभ्याम्	एताभिः
चतुर्थी	एतस्यै	एताभ्याम्	एताभ्यः
पञ्चमी	एतस्याः	एताभ्याम्	एताभ्यः
षष्ठी	एतस्याः	एतयोः	एतासाम्
सप्तमी	एतस्याम्	एतयोः	एतासु

किम् – स्त्रीलिंग (का)

किम् शब्दरूप (स्त्रीलिंग)

विभक्ति	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथमा	का	के	काः
द्वितीया	काम्	के	काः
तृतीया	कया	काभ्याम्	काभिः
चतुर्थी	कस्यै	काभ्याम्	काभ्यः
पञ्चमी	कस्याः	काभ्याम्	काभ्यः
षष्ठी	कस्याः	कयोः	कासाम्
सप्तमी	कस्याम्	कयोः	कासु

इदम् – स्त्रीलिंग (इयम्)

इदम् शब्दरूप (स्त्रीलिंग)

विभक्ति	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथमा	इयम्	इमे	इमाः
द्वितीया	इमाम्	इमे	इमाः
तृतीया	अनया	आभ्याम्	आभिः
चतुर्थी	अस्यै	आभ्याम्	आभ्यः
पञ्चमी	अस्याः	आभ्याम्	आभ्यः
षष्ठी	अस्याः	अनयोः	आसाम्
सप्तमी	अस्याम्	अनयोः	आसु

16. सर्वनाम (नपुंसकलिंग)

तद् – नपुंसकलिंग (तत्)

तद् शब्दरूप (नपुंसकलिंग)

विभक्ति	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथमा	तत्	ते	तानि
द्वितीया	तत्	ते	तानि
तृतीया	तेन	ताभ्याम्	तैः
चतुर्थी	तस्मै	ताभ्याम्	तेभ्यः
पञ्चमी	तस्मात्	ताभ्याम्	तेभ्यः
षष्ठी	तस्य	तयोः	तेषाम्
सप्तमी	तस्मिन्	तयोः	तेषु

एतद् – नपुंसकलिंग (एतत्)

एतद् शब्दरूप (नपुंसकलिंग)

विभक्ति	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथमा	एतत्	एते	एतानि
द्वितीया	एतत्	एते	एतानि
तृतीया	एतेन	एताभ्याम्	एतैः
चतुर्थी	एतस्मै	एताभ्याम्	एतेभ्यः
पञ्चमी	एतस्मात्	एताभ्याम्	एतेभ्यः
षष्ठी	एतस्य	एतयोः	एतेषाम्
सप्तमी	एतस्मिन्	एतयोः	एतेषु

किम् – नपुंसकलिंग (किम्)

किम् शब्दरूप (नपुंसकलिंग)

विभक्ति	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथमा	किम्	के	कानि
द्वितीया	किम्	के	कानि
तृतीया	केन	काभ्याम्	कैः
चतुर्थी	कस्मै	काभ्याम्	केभ्यः
पञ्चमी	कस्मात्	काभ्याम्	केभ्यः
षष्ठी	कस्य	कयोः	केषाम्
सप्तमी	कस्मिन्	कयोः	केषु

इदम् – नपुंसकलिंग (इदम्)

इदम् शब्दरूप (नपुंसकलिंग)

विभक्ति	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथमा	इदम्	इमे	इमानि
द्वितीया	इदम्	इमे	इमानि
तृतीया	अनेन	आभ्याम्	एभिः
चतुर्थी	अस्मै	आभ्याम्	एभ्यः
पञ्चमी	अतः / अस्मात्	आभ्याम्	एभ्यः
षष्ठी	अस्य	अनयोः	एषाम्
सप्तमी	अस्मिन्	अनयोः	एषु

17. सर्वनाम - अस्मद् (उत्तम पुरुष)

अस्मद् – उत्तम पुरुष

अस्मद् शब्दरूप

विभक्ति	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथमा	अहम्	आवाम्	वयम्
द्वितीया	माम्	आवाम्	अस्मान्
तृतीया	मया	आवाभ्याम्	अस्माभिः
चतुर्थी	मह्यम्	आवाभ्याम्	अस्मभ्यम्
पञ्चमी	मत्	आवाभ्याम्	अस्मत्
षष्ठी	मम	आवयोः	अस्माकम्
सप्तमी	मयि	आवयोः	अस्मासु

18. सर्वनाम - युष्मद् (मध्यम पुरुष)

युष्मद् – मध्यम पुरुष

युष्मद् शब्दरूप

विभक्ति	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथमा	त्वम्	युवाम्	यूयम्
द्वितीया	त्वाम्	युवाम्	युष्मान्
तृतीया	त्वया	युवाभ्याम्	युष्माभिः
चतुर्थी	तुभ्यम्	युवाभ्याम्	युष्मभ्यम्
पञ्चमी	त्वत्	युवाभ्याम्	युष्मत्
षष्ठी	तव	युवयोः	युष्माकम्
सप्तमी	त्वयि	युवयोः	युष्मासु

संस्कृत ज्ञान